Log in

Login to your account

Username *
Password *
Remember Me

Create an account

Fields marked with an asterisk (*) are required.
Name *
Username *
Password *
Verify password *
Email *
Verify email *
Captcha *
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

نوروزنامه 1396



 

ما رند و خراباتی و دیوانه و مستیم / پوشیده چه گوییم همینیم که هستیم

آخرین روزهای سال گذشته را با حسن نقاشی، جوانی دوست داشتنی و فیلمسازی فروتن و عاشق این پهنه و فرهنگش گذراندیم و همو بود که اهمیت و ارزش انسان وارسته و کوشا و کم نظیری چون فرصت شیرازی، مولف کتاب «آثار عجم» را با فیلمش، به همگان نشان می دهد. هم از این رو این  نوشته را با اشعاری از فرصت آغاز کردیم که در  انتها،  بخش کامل تری از آن را می آوریم. زندگی فرصت، شاید سرگذشت بسیاری از ما باشد،  شاید سرگذشت این پهنه باشد، جایی که  ناملایمات زیادی وجود دارد، زمین سنگلاخ است،  اشرار زیادند و سنگ می اندازند، از آن بیشتر  دلقکان بی مایه  و دریوزگانند که  میان راه  بر سر تپه ها نشسته اند و برای صاحبان ثروت و قدرت در اینجا و آنجا، شکلک های خنده آور در می آورند تا هبه ای بگیرند و بر سر چوب کنند و دورش جشن و پایکوبی به راه بیاندازند. بیچاره فرصت،  خوشا به حال فرصت، که عمری را گذاشت تا کتابی را بیاراید و به انتشار برساند و مُزدی که می خواست فقط آن بود که  تاریخ و میراثی را بشناساند و خودش را به فراموشی بسپارد. حیفم آمد که در اینجا سخنی از مرحوم دهخدا و پاسخی که به اداره اطلاعات آمریکا، چند ماه پس از کودتای این کشور علیه مرحوم مصدق و به باد دادن دموکراسی ایرانی، نگویم و آن نامه ها را در  همین نوروزنامه نیاورم؛ حیفم آمد از بی مهری ِ ما مردم نسبت به هدایت ها و فروغ ها چیزی نگویم؛ یا لب بر از خود باختگی مان در برابر قدرت و بازی خوردمان از قدرتمداران ببندم، بلایایی که تنها  پدیده های همسنگشان، خود شیفتگی مان و اولویت دادن هایمان به توهمات گذشته های طلایی و آینده های درخشانمان بر وضعیت حالمان است. نوروز ها می آیند و می روند، ما نیز آمده ایم و لاجرم می رویم؛ خوشی ها می آیند و می روند؛ اما افسوس که تلخی ها اغلب می آیند تا بمانند. بیاییم آرزویمان آن باشد که هنر وادب و فرهنگ از دسترس و گزند همه آنها که هدفی جز مال بردن و سود جستن و از پلکان ها بالا رفتن و نشستن در بالا دست ها و نگریستن به پایین دستی ها  ندارند،  محفوظ بمانند. باشد که سهم ما از زندگی، که روزی مان، همین فرهنگی باشد که بزرگانمان برایمان به جای گذاشته اند و همین جوانان ارزشمند و ناشناسی که بی هیچ چشم داشتی، امروز در  این سوی و آن سوی  این پهنه بزرگ، اغلب  بی آنکه نه چیزی بخواهند و نه چیزی بگیرند، فرهنگ این مرزو بوم را زنده نگه داشته اند. باشد که سهم ما از زندگی و خوشی هایش، از نوروز و زیبایی ها و رنگ هایش،  شرف و آبرویی بماند که – اگر داشته باشیم - بتوانیم تا پایان عمر نگه اش داریم و نگذاریم انگ ِ شکلک درآوردن های بی مایه آنها که دوست دارند با این شکلک ها، هم به ما و هم به امثال ما بخندند، بر آن بُخُورد.
هدیه ما برای شما، امسال، تصویر ِ پرده زیبای سهراب سپهری، شاعر پاک  و نقاش پر آبرویی ما است که هر سال تلاش می شود آبرویش را در «بازار مال خرها» ببرند، و همان چند بیت از «فرصت» که هنوز کسی به یادش نمی آورد و همان چند خط از دهخدا که کاش عمر نوحی داشت و می توانست این گمراهان را از خواب بیدار کند: هدیه هایی کوچکی با دنیایی از ارزش های نهفته.
«انسان شناسی و فرهنگ» برای همه  دوستان و همکاران خود، سالی سرشار، بی درد و بی غم، شایسته و سربلند و پرنشاط و فروتن آرزو می کند.
تن تان سالم و روح تان آسوده باد
نوروز 1396
ناصر فکوهی / استاد دانشگاه تهران / مدیر انسان شناسی و فرهنگ

شعر فرصت

ما رند و خراباتی و دیوانه و مستیم /  پوشیده چه گوییم همینیم که هستیم
زان باده که روز ازل قسمت ما شد/ پیداست که تا شام ابد سرخوش و مستیم
دوشینه شکستیم به یک توبه دو صد جام / امروز به یک جامه دو صد توبه شکستیم
یکباره ز هر سلسله پیوند بریدیم / دل تا که به زنجیر سر زلف تو بستیم
نگذشته ز سر پا به ره عشق نهادیم / برخاسته از جان به غم یار نشستیم
در نقطه وحدت سر تسلیم نهادیم / و از دایره کثرت موهوم برستیم

نامه به مرحوم دهخدا و پاسخ او

متن نامه رئيس اداره اطلاعات سفارت آمريکا :
 
 19 دی 1332
خيابان ايرانشهر، فيشرآباد، تهران
 
آقای محترم- صدای آمريکا در نظر دارد برنامه ای از زندگانی دانشمندان و سخنوران ايرانی، در بخش فارسی صدای آمريکا از نيويورک پخش نمايد. اين اداره جنابعالی را نيز برای معرفی به شنوندگان ايرانی برگزيده است. در صورتی که موافقت فرماييد، ممکن است کتباً يا شفاهاً نظر خودتان را اطلاع فرماييد تا برای مصاحبه با شما ترتيب لازم اتخاذ گردد.
ضمناً در نظر است که علاوه بر ذکر زندگانی و سوابق ادبی سرکار، قطعه ای نيز از جديدترين آثار منظوم يا منثور شما پخش گردد .
بديهی است صدای آمريکا ترجيح می دهد که قطعه انتخابی سرکار، جديد و قبلاً در مطبوعات ايران درج نگرديده باشد. چنانچه خودتان نيز برای تهيه اين برنامه جالب، نظری داشته باشيد، از پيشنهاد سرکار حسن استقبال به عمل خواهد آمد .
 
با تقديم احترامات فائقه
سی. ادوارد. ولز
رئيس اداره اطلاعات سفارت کبرای آمريکا
 
****** ****** ****** ****** ******
 
پاسخ علی اکبر دهخدا :
 
جناب آقای سی. ادوارد. ولز، رئيس ادارۀ اطلاعات سفارت کبرای آمريکا
 
نامه مورخه 19 ديماه 1332 جنابعالی رسيد، و از اينکه اين ناچيز را لايق شمرده ايد که در بخش فارسی صدای آمريکا از نيويورک، شرح حال مرا انتشار بدهيد متشکرم.
شرح حال من و امثال مرا در جرايد ايران و راديوهای ايران و بعضی از دول خارجه، مکرر گفته اند. اگر به انگليسی اين کار می شد، تا حدی مفيد بود؛ برای اينکه ممالک متحده آمريکا، عدٌه ای از مردم ايران را بشناسند. ولی به فارسی، تکرار مکرٌرات خواهد بود، و به عقيده من نتيجه ندارد..
و چون اجازه داده ايد که نظريات خود را در اين باره بگويم و اگر خوب بود حُسن استقبال خواهيد کرد، اين است که زحمت می دهم، بهتر اين است که اداره اطلاعات سفارت کبرای آمريکا به زبان انگليسی، اشخاصی را که لايق می داند معرفی کند. و بهتر از آن اين است که در صدای آمريکا به زبان انگليسی برای مردم ممالک متحده شرح داده شود که در آسيا مملکتی به اسم ايران هست که خانه های قراء و قصبات آنجا، در، و صندوق های آنها قفل ندارد، و در آن خانه ها و صندوق ها طلا و جواهرات هم هست، و هر صبح مردم قريه، از زن و مرد به صحرا می روند و مشغول زراعت می شوند، و هيچ وقت نشده است وقتی که به خانه برگردند، چيزی از اموال آنان به سرقت رفته باشد.
يا يک شتردار ايرانی که دو شتر دارد و جای او معلوم نيست که در کدام قسمت مملکت است، به بازار ايران می آيد و در ازای «پنج دلار» دو بار زعفران يا ابريشم برای صد فرسخ راه حمل می کند و نصف کرايه را در مبداء و نصف ديگر آن را در مقصد دريافت می دارد، و هميشه اين نوع مال التجاره ها سالم به مقصد می رسد.
و نيز دو تاجر ايرانی، صبح شفاهاً با يکديگر معامله می کنند و در حدود چند ميليون، و عصر خريدار که هنوز نه پول داده است و نه مبيع آن را گرفته است، چند صد هزار تومان ضرر می کند. معهذا هيچ وقت آن معامله را فسخ نمی کند و آن ضرر را متحمل می شود.
اينهاست که از اين گوشه آسيا شما می توانيد به ملت خودتان اطلاعات بدهيد، تا آنها بدانند در اينجا به طوری که انگليسی ها ايران را معرفی کرده اند، يک مشت آدمخوار زندگی نمی کنند، و از طرف ديگر به فارسی، به عقيده من خوب است که در صدای آمريکا، طرز آزادی ممالک متحده آمريکا را در جنگ های استقلال، به ايرانيان بياموزيد و بگوييد که چگونه توانسته ايد از دست استعمار خلاص شويد؟ و تشويق کنيد که واشنگتن ها و فرانکلن ها در ايران، برای حفظ استقلال از همان طرق بروند.
در خاتمه با تشکر از لطف شما احترامات خود را تقديم می دارد.
 
علی اکبر دهخدا
 
منبع: ضمیمه روزنامه اطلاعات - شنبه 14مرداد 1385
 

نوروزنامه 1386
http://anthropology.ir/article/4438.html
نوروزنامه 1387
http://anthropology.ir/article/4454.html
نوروزنامه 1388
http://anthropology.ir/article/474.html
نوروزنامه 1389
http://anthropology.ir/article/4436.html
نوروزنامه 1390
http://anthropology.ir/article/9107.html
نوروزنامه 1391
http://anthropology.ir/article/12881.html
نوروزنامه 1392
http://anthropology.ir/article/17137.html
نوروزنامه 1393
http://anthropology.ir/article/22251.html
نوروزنامه 1394
http://anthropology.ir/article/27717.html
نوروزنامه 1395
http://anthropology.ir/article/31122.html


  

  

  دوست و همکار گرامی

چنانکه از فعالیت های داوطلبانه کانون «انسان شناسی و فرهنگ» و مطالب منتشر شده در سایت آن بهره می برید و انتشار آزاد این اطلاعات و استمرار این فعالیت ها را مفید می دانید، لطفا در نظر داشته باشید که در کنار همکاری علمی، نیاز به کمک مالی همه همکاران و علاقمندان نیز وجود دارد. کمک های مالی شما حتی در مبالغ بسیار اندک، می توانند کمک موثری برای ما باشند.

 

حامی گرامی اطلاعات مالی کانون انسان‌شناسی و فرهنگ هفته‌ای یکبار در نرم افزار حسابداری درج می‌شود شما میتوانید شرح فعالیت مالی کانون را از طریق لینک زیر دنبال کنید.

 

https://www.hesabfa.com/View/Login

 

 

 

برند می پوشم، پس هستم
نوروز در تقویم ایرانی / دانشنامه ایرانیکا، برگردان...

Related Posts