ورود

وارد شدن به حساب کاربری

نام کاربری*
رمز عبور *
من را بخاطر بسپار

ساختن حساب کاربری

پر کردن تمامی گزینه های دارای * اجباری می باشد
نام
نام کاربری*
رمز عبور *
تایید رمز عبور*
ایمیل*
تایید ایمیل*
کد امنیتی*
Reload Captcha

انسان شناسی و فرهنگ

انسان شناسی و فرهنگ

جای خالی زنان در تاریخ اندیشه مذکر


اینکه پرسیده شود: چرا در تاریخ اندیشه ما، جای زنان خالی یا نسبتا خالی بوده است؟ بدون شک پرسشی است که به صورتی نادرست مطرح شده و با حرکت از این پرسش نادرست شاید هرگز نتوانیم به پاسخی درست برسیم. پرسش، هنگامی باز هم جهت نادرست‌تری به خود می‌گیرد که در پی آن باشیم که: آیا «اندیشه» می‌تواند جنسیت داشته باشد؟ و آیا وضعیت تاریخ ما باید به صورت پهنه‌ای جدا و در فاصله با محیط بیرونی نزدیک یا دور، تحلیل و ادراک شود؟ همه این پرسش‌ها، هر چند سهمی از حقیقت را می‌توان در آن‌ها یافت، الگوی پرسش‌هایی هستند که ما را به موقعیت‌های ذهنی ساختگی و غیر‌واقعی و سراب‌گونه‌ای هدایت می‌کنند که اگر از یک ایدئولوژی از پیش تعیین شده و هرچه بیشتر قطعی‌گرا حرکت کنیم، پاسخ مطلوب (هر چند نادرست) خود را بزودی خواهیم یافت. اما این پاسخ، تقریبا به هیچ کاری جز فرو بردن هرچه بیشتر...
ادامه خواندن

بوی «خوش» عید یا...!


منظره روبه‌روی اتاق من کوه‌های تهران هویدا است و این آشکارگی بسته به میزان آلودگی کم و زیاد می‌شود. درست مانند دیدن ماه در آسمان تهران؛ که دیگر دارد به یک رویا تبدیل می‌شود. 7 بهمن آسمان به‌اندازه‌ای غرق در آلودگی بود که تا چشم کار می‌کرد غبار خاکستری می‌دید و آن‌ کوه‌ها هم که انگار هیچ‌زمانی وجود نداشتند. از غروب هوا دگرگون شد و باران پربار و زیبایی شروع به باریدن کرد. بارانی که می‌آید و کثافتی‌ها را می‌شوید و باز از دو روز بعد روز از نو روزی از نو! خلاصه که این باران تقریبا تا صبح بارید. 8 بهمن هوا تمیز و عالی بود. هوای باران خورده و ابری. از آن هواهایی که آدم را دیوانه می‌کند؛ از آن ابرهایی که هی تغییر شکل می‌دهند و رنگ به رنگ می‌شوند و دائم به این سو و به آن سو حرکت می‌کنند. خواهرم مربی ورزش مدرسه است ظهر...
ادامه خواندن

مدیریت فرهنگ؛ سخت و ناگزیر


روزی که آموختیم در گلستان باهم حرف بزنیم، در ایران هم خواهیم توانست گفتوگوی «مسئله» با احسان مکتبی / رضا هرندی احسان مکتبی، پژوهشگر و روزنامه‌نگار ساکن شهر گرگان است. وی دکتری علوم سیاسی از دانشگاه آزاد تهران است. علاوه بر تالیف چند کتاب و صاحب امتیازی دو روزنامه با 17 سال سابقۀ انتشار، مدیریت پژوهش ادارۀ فرهنگ و ارشاد استان گلستان و عضویت در شورای فرهنگ عمومی و انجمن کتابخانه عمومی استان، جزیی از سوابق اوست. با احسان مکتبی، دربارۀ وضعیت فرهنگ، رسانه‌ها و جراید در استان گلستان به گفت‌وگو نشسته‌ایم. ● فضای کلی فرهنگی استان گلستان را چگونه ارزیابی می کنید؟ اگر نگاه مرا نسبت به برخی از مسائل بخواهید، می‌توانم پاسخ بدهم؛ اما تا زمانی که این مسائل مبتنی بر اسناد کمی و علمی نباشد قابل استناد نیست. آخرین پژوهش فرهنگ عمومی در استان برای 14 سال پیش، یعنی اواخر چهار سال ابتدایی دوران ریاست جمهوری آقای...
ادامه خواندن

معرفی کتاب «موزه ها: یک مردم شناسی بصری» تألیف ماری بوکت


ترجمه و نگارش: مهدیه غنی زاده Museums: A Visual Anthropology Author: Mary Bouquet Published Year: 2012 موزه ها: یک مردم شناسی بصری مولف: ماری بوکت سال انتشار: 2012 میلادی   ماری بوکت (Mary Bouquet) متولد 1955 در انگلیس و مولف آثار متعددی در زمینه ی مردم شناسی و موزه می باشد. وی که به تدریس مردم شناسی فرهنگی و مطالعات موزه در دانشگاه Utrecht University Collegeدر کشور هلند می پردازد، تحصیلات خود را در مقطع دکترای رشته ی مردم شناسی اجتماعی در دانشگاه کمبریج به پایان رسانده و در حال حاضر استاد این دانشگاه و متخصص مطالعات موزه می باشد. از وی مقالات متعددی در حوزه مردم شناسی ، موزه و نمایشگاه در نشریات به چاپ رسیده و چهار عنوان کتاب نیز به شرح زیر به قلم او به رشته تحریر درآمده است. 1985. Family, Servants and Visitors. خانواده، پیشخدمت ها و مهمان ها. 1993. Reclaiming English Kinship بازگشت به...
ادامه خواندن

تکنگاری یک سفر؛ سعی در شناختِ جهان



  سفر از دیرباز یکی از دلپذیرترین و شگفت ترین تجربیات بشری است. گذار و انتقال از مکانی آشنا به مکانی غریب که تا پیش از دیدن، تخیل انسان تصویری ذهنی از آن را ارائه میدهد. سفر را می توان با نوعی انکشاف درباب هرآن چیزی که در مسیر با آن روبرو می شویم معنا کرد. سفر را اگر فرایندی در زمان و مکان درنظر بگیریم مبتنی بر سه مرحله آغاز، میانه و پایان است. هر آغازی با بسیاری از شنیده ها و نادیده ها همراه می شود. همواره سفر با نوعی میل به دانستن آغاز می گردد. اراده ای شکل می گیرد، ذهن آماده می شود و بدن رهسپار این سفر میشود. آغاز با ترسها و تخیلات همراه است. مسافر مانند یک قهرمان همواره در اساطیر نوعی عزیمت می گزیند تا جهانی را ابتدا به خود بشناساند و سپس به دیگران. هر سفری به زعم من، نوعی سفر قهرمانانه...
ادامه خواندن

برده و برده داری در ایران (قسمت اول)


مقدمه عصر «برده داری در ایران» و همچنین دوران «بردگیِ ایرانیان»، با توجه به وضعیتهای متفاوت تاریخی ، فرهنگی ، زمانی و مکانی ، روایتهایی یکسانی ندارد . زیرا با تغییر و جابجایی هر یک از وضعیتها ـ و همچنین تغییر در ساختار فرهنگی و زمانیِ فرد روایتگر ـ که مسلما  به افق فکری و تاریخی خاصی تعلق دارد ـ ، خوانش و نحوه درکِ موقعیتها نیز تغییر می کند ؛ حتی اگر این خوانش مکتوب نباشد. . حُسن این تذکر در این است که ما را از قضاوت غیرتاریخی  باز میدارد. قضاوتی که مبتنی بر ساختار فرهنگی و مجموعه ای از عادت واره های زیسته در عصر حاضر است  . فی المثل اگر سراغ بررسی «بردگی» و «برده داری» (در ایران) می رویم ، می بایست افقهای فکری و همچنین نحوه عملکرد های مبتنی بر آن افقها را در زمینه هستیِ اجتماعی آن ایام و گروه کنش گران متعلق...
ادامه خواندن

نئولیبرالیسم و جنون مهارگسیخته


گفتگو با ناصر فکوهی استاد انسان‌شناسی دنشگاه تهران و مدیر موسسه انسان‌شناسی و فرهنگ - به‌ نظر می‌رسد انسان اکنونی در اکثر جوامع و در ایران بیشتر به شکل غریزی زندگی می‌کند و تفکر در چنین جوامعی جز در بین اقلیتی رنگ باخته است و دغدغه اکثریت مردم مصرف بیشتر، لذت بیشتر و خور و خواب است، آیا شما با این نگاه موافقید؟ -به گمان من پرسمانی که در اینجا مطرح می‌کنید بسیار پیچیده‌تر از آن است که در قالب سئوال شما آمده است. این سئوال شاید بیشتر از باوری عمومی به سقوط اخلاقی و اجتماعی و فرهنگی جوامع انسانی در جهان به طور عام و این سقوط در کشور خود ما به طور خاص ریشه گرفته شده باشد و خبر از ریشه‌ها و التهابی بدهد که حاصل نومیدی از بسته شدن چشم‌اندازها به سوی آینده‌هایی باشد که بسیاری گمان می‌کردند برای بشر قطعی و بی چون و چراست اما...
ادامه خواندن

فضا در دیدگاه هنری لفبور


کتاب تولید فضا ((The production of space پنجاه و هفتمین اثر هنری لفبور بود که بانگ شکوه در تحقیقات شهری و پرسش های فضایی را برآورد. این کتاب به گونه ای شخصی برای لفبور دارای اهمیت بود، زیرا این اثر نقطه ی پایانی سایر آثار او تا دوره ی زندگی دانشگاهی پر افتخار وی به شمار می رفت. زمان بازگشت این لحظه ی خاص در سایه روشن حرفه ای لفبور، زمانی است که لحظه ادبی او به یکباره آشکار می شود. اكتشافات درعرصه ی توليدات فضايي اکتشافاتی در مورد يك متغير شگفت آور، در 73 سال گذشته ي ماركسيست فرانسه ، ثبت شده اند. البته ، نزدیکی بیشتری نسبت به سبك قديمي غیر رسمی ماركسيسم وجود دارد: هگل اغلب از آن بهره برده ؛ روح نيچه در آن لمس شدني است ؛ و فهم لفبور از شعر رمانتيك ، هنر مدرن، و معماري قابل شرح و اثبات است . در...
ادامه خواندن

و حالا انتخاب


با منا (نام اصلی مصاحبه شونده محفوظ است.) از طریق یکی از اساتید در دانشگاه آشنا شدم. 21 سال سن داشت و قرار شده بود خودش هر وقت فرصت داشت تماس بگیرد و زمان و مکان مصاحبه را مشخص کند. پس از چند هفته تماس گرفت و در دانشگاه قرار گذاشتیم. بعد از گپ اولیه ای که با او و دوستانش زدم، دوستانش هر یک به بهانه ای از ما جدا شدند و گفتگو با خود منا جدی تر پی گرفته شد. آرامش در گفتار و احساس رضایت از روش ها و نگرش های والدین و البته گاه انتقاد از فضای اجتماعی و سیاسی، برآورد کلی من از چند ساعت گفتگو با منا بود. موضوعی که برایم عجیب بود پرهیز او از دانستن درباره بدنش و مسائل جنسی بود که با توجه به آنچه خود از خانواده و فضای پرورشش می گفت به نظر استثنائی و نوعی ویژگی شخصیتی می رسید. در عین حال که طرز فکر...
ادامه خواندن

قاهره: خیال تا واقعیت (بخش دوم)


  تصویر قلعه ایوبیان و مسجد محمد علی پاشا   اگر در مصر به دنبال هر کار و امور شخصی و خصوصی باشید بالاخره باید زمان دیدن شهر قاهره را در برنامه خود بگنجانید. به نظرم در سفر مصر دیدن شهر قاهره به هر امر دیگری اولویت دارد. در نوشته پیشین با همین عنوان، یاد کردم که سفر من در دسامبر و ژانویه 94- 95 میلادی بود. با این احوال، مطالعه تاریخ مصر (که ترجمه و اقتباس فشرده آن را با عنوان "مصر: از اسلام تا مبارک" نوشته عفاف لطفی \ در پایگاه "انسان شناسی و فرهنگ") مورد توجه قرار دادم و آن نوشته از آن جهت بود تا تصویری کلی از تاریخ مصر را بازگو کرده باشم. در مصر، هرجایگاه جغرافیایی از تاریخی و فرهنگی سخن می گویند. در قاهره، با دیدن خیابان ها و مردمان، گاه چنان در تاریخ و گذشته آنان فرو می رفتم که حس می...
ادامه خواندن

ترامپ دنبال نمایش است نه جنگ یا مذاکره


مصاحبه عصرایران با ناصر فکوهی (استاد دانشگاه تهران و مدیر انسان شناسی و فرهنگ) دکتر ناصر فکوهی: ترامپ یک شخص نیست یک باند است/ ترامپ دنبال نمایش است نه جنگ یا مذاکره / ایران چکار باید بکند؟ باید با نژادپرستی و نژادپرستان و کسانی که همچون همیشه میدان جدیدی یافته‌اند که با حمله به هویت متکثر فرهنگی ایران و اقوام همیشه وفادار ایرانی، ادعای ملی‌گرایی و میهن‌پرستی می‌کنند؛ مبارزه شود. باند گانگسترها و عوامل دروغگو و بی‌کفایتی (به ارزیابی اکثریت مطبوعات، رسانه‌ها و دانشگاه‌ها و متخصصان آمریکا) که در کاخ سفید حکمرانی این کشور را به دست دارند (به جز گروهی که از هم اکنون از میان آن‌ها روانه زندان شده‌اند: کوهن، مانافورت و...) و در این کشور به آن‌ها با عنوان تحقیر آمیز «آمریکای ترامپ» یاد می‌شود، باز هم به داوری اندیشمندان و رسانه‌های این کشور، بزرگترین فاجعه تاریخی برای آن و جهان به حساب می‌آید. این گروه که...
ادامه خواندن

برداشت های مردم شناختی از سفرنامه ابن فضلان


  ابن فضلان یکی از دانشمندان مسلمانی است که در قرن سوم و چهارم هجری قمری می زیسته و در روز پنجشنبه 11 صفر سال 309 هجری قمری از طرف المقتدر عباسی و در پی درخواست بعضی از حکام این کشورها برای ارتباطات فرهنگی به سرپرستی هیأتی به کشورهای روس، اسلاو و بلغار مأمور شده است. رساله ابن فضلان با آنکه کوتاه و به طور خلاصه نوشته شده؛ اما شامل جزئیات و تفصیلات دقیق می باشد(1). سفر هیأت از بغداد تا بلغار یازده ماه طول می کشد و در این مدت، هیأت با مشکلات بسیار و رنج فراوان روبرو می شود؛ زمانی با راهزنان برخورد می کنند و زمانی هم که با کوشش و زحمت بسیار، در حالی که خطر غرق شدن، او و تمام کاروان را تهدید می کند؛ از رودخانه می گذرند. در جای دیگر با چنان سرمای سختی روبرو می شوند که بیم هلاک دسته جمعی می...
ادامه خواندن

پست مدرنیسم و علم اقتصاد


دیوید اف. روچیو برگردان ابوالفضل رضایی مقدمه: علم اقتصاد جدید به شدت تقسیم شده است. اقتصاددانان از نظریه های متفاوتی استفاده می کنند که به نوبه خود از سیاست ها و دیدگاه های سیاسی مختلفی بهره گرفته و به سیاست ها و دیدگاه‌های سیاسی مختلفی نیز منجر می‌گردد. اکنون در کنار اختلاف نظرهای سنتی درباره نظریات و سیاست‌ها، خطوط جدیدی کشیده شده است. گذار به پست مدرنیسم در میان اقتصاددانان در حال آغاز است و کاری که انجام می‌دهند را بازسازی می‌کند. مثالی گویا در این زمینه فاصله‌ای است که از سال 1981 تا به امروز طی کرده‌ایم؛ هنگامی که پل دیویدسون برای اولین بار "جدول اقتصاد سیاسی خود را تعبیه کرد. این جدول شامل مکاتب مختلف اندیشه مدرن در اقتصاد (از پولگرایی گرفته تا اقتصاد افراطی) با جایگاه‌های مختلف در طیف سیاسی (از راست افراطی تا چپ افراطی) می‌شد. این تصویری است از اختلاف نظرهای سنتی در اقتصاد که در طرحی...
ادامه خواندن

انسان شناسی درد و رنج (68)


  داوید لوبروتون برگردان ناصر فکوهی و فاطمه سیارپور آقای فونتنه نیز که در طول 73 روز 7 هزار کیلومتر را با قایق پارویی پیموده است، همین گفتار در استقبال از درد را مطرح می‌کند، هر چند او نیز همچون افراد پیش از خودش، ناچار است درد را به سختی تحمل کند. از جمله حوادث بدی که برای او اتفاق افتاده، آن است که قایقش را طوفان واژگون کرده و به او صدمه زیادی زده است. البته ، خوشبختانه مادرش به کمک یک تلفن همراه توانست او را نجات دهد: «همه جایم درد می‌کند[... ] اما برغم همه مشکلات، هرچقدر هم درد داشته باشم یا اضطراب وجودم را ترک نکند، باید طاقت بیاورم و باز هم بیشتر و بیشتر و سریع‌تر پارو بزنم تا حادثه‌ای دیگر برایم اتفاق نیافتد، تا بالاخره این ماجرا تمام شود» و چند ساعت پیش از رسیدنش می‌گوید: ـ دست‌هایم باد کرده‌اند، کتف‌هایم از بس پارو...
ادامه خواندن

انتشار شماره جدید فصلنامه علمی- تخصصی «فرهنگ مردم ایران»


فصلنامة علمی- تخصصی «فرهنگ مردم ایران» که در واحد فرهنگ مردم مرکز تحقیقات صدا و سیما منتشر می شود، شمارة جدید 53 و 54، مربوط به دوره زمانی تابستان و پاییز 1397 را انتشار داد. در سخن نخست این شماره آمده است: برخي صاحبنظران، فرهنگ مردم را به دو شاخه «دانش عامه» و «ادب عامه» تقسيم کرده‌اند. اگر قايل به اين تعريف باشيم و اين دو شاخه را شاخه‌هاي اصلي از يک درخت تناور در نظر بگيريم بايد اذعان کنیم که جنبه‌هاي متنوع زندگی مادی و معنوی انسان‌ها، برگ و باری خواهند بود که هر روز غنچه‌ای تازه بر شاخسار آنها جوانه می‌زند و رستاک‌هایی جدید بر بن‌شان آن می‌روید و می‌بالد. از همین روست که همت پژوهشگران این وادی پیش از آنکه معطوف به تعریفی واحد از این دانش باشد، ملزم به مقوله‌بندی و تعریف عرصه‌ها و شناخت قلمروها و فعالیت‌های این حوزه شده است و جالب‌تر آنکه با...
ادامه خواندن

آیا جامعه ایران وارد دوره‌ای آنومیک شده است؟


گفتگو با ناصر فکوهی استاد انسان‌شناسی دانشگاه تهران و مدیر موسسه انسان‌شناسی و فرهنگ واژه آنومی ( از ریشه یونانی به معنای نبود قانون و ارزش) را عمدتا امیل دورکیم و از خلال کتاب «خودکشی» خود وارد ادبیات علوم اجتماعی کرد. تعبیر دورکیم از این مفهوم، موقعیتی از جامعه است که در آن به دلایلی که می‌توانند بسیار متفاوت باشند، ما شاهد کاهش یا از میان رفتن نسبتا گسترده ارزش‌های اجتماعی باشیم به صورتی که افراد دچار تزلزل در شخصیت خویش شده و از آنجا که دیگر به هیچ‌چیز و هیچ‌کسی باور ندارند، تنها راه را در «خودکشی» ببینند. آلبر کامو در کتاب «اسطوره سیزیف»، موقعیت بشری را اصولا وضعیتی می‌شمارد که در آن تنها یک مسئله فلسفی وجود داردو آن هم «خودکشی» است زیرا به باور او انسان‌ها باید در هر لحظه‌ای به این پرسش پاسخ دهند که: آیا زندگی ارزش زندگی کردن دارد یا نه؟ با این رویکرد...
ادامه خواندن

مسکن مهر، مسکنی بی مهر به روایت تصویر


میلاد یزدچی مسکن، از جمله نیاز های اساسی زندگی انسان ها است، احساس تعلق کردن به مکان و یک آرامش روانی که به دنبال دارد و احساس امنیت کردن در مکان اهمیت مسکن را در زندگی انسان نشان می دهد؛ و مسکن را مُسَکن می کند. مسکن مهر که طرحی بود در دوره دولت نهم، برای خانه دار کردن قشر کم درآمد جامعه آغاز شد. و تحویل مسکن های آن تا دولت های دهم، یازده ام و دوازده ام هم ادامه داشت با کاستی هایی مواجه بود؛ در احداث این مسکن ها به برق، آب، گاز و امکانات رفاهی و تفریحی آن توجه نشده است. این طرح نه تنها به طور کلان در اقتصاد کشور با ایجاد تورم اختلال ایجاد کرد بلکه باعث مشکلاتی در سطح زندگی مردم شد. فولادشهر، هدیه ذوب آهن، شهری که با به وجود آمدن ذوب آهن ساخته شده است به عنوان شهری و خوابگاهی برای...
ادامه خواندن

 انسان شناسی درد و رنج (67)


داوید لوبروتون برگردان ناصر فکوهی و فاطمه سیارپور درد و رنج با شکست تشدید می‌شوند، در حالی که کسی که برنده می‌شود در شادمانی پیروزی خود، درد را حس نمی‌کند. «من فکر می‌کنم اینکه در یک مسابقه شنا نفر اول یا دهم بشوی، درد را به یک شکل حس نمی‌کنی: نفر اول شاید اصلا دردی حس نکند چون برنده شده است. اما نفر آخر، ولو آنکه درون آب هم درد داشته باشد، وقتی می‌بازد مثل آن است که ضربه چماقی بر سرش فرود بیاید، مثل این است که بازوهای او بیشتر درد کنند، در حالی که در حالت طبیعی با دیگران فرقی نمی‌کند، آن‌ها همه به اندازه یکدیگر تلاش کرده و خسته شده‌اند » (فرانس، 24 ساله). نیکلا می‌گوید: «بیشترین درد و رنج را زمانی احساس می‌کنی که مسابقه را رها کنی». او میان زمانی که درد در حال بیشتر شدن است و زمانی که پس از رسیدن به خط...
ادامه خواندن

موسیقی نمادین و کردارهای اجتماعی


مؤذن اثر ژان ژروم \ سال های چندانی نیست که در پژوهش موسیقی در ایران، موسیقی را در کنار واژه فرهنگ، تعریف و تفسیر می کنیم و این در حالی است که کمتر پیرامون خود فرهنگ در شناخت موسیقی یا موسیقی درشناخت فرهنگ ایرانی به مطالعه پرداخته ایم. صرف کاربرد پسوند "فرهنگ"، موضوع موسیقی در فرهنگ را تشریح نمی کند. موسیقی پاره ای از فرهنگ است اما فرهنگ خود می تواند سیاست باشد یا اقتصاد یا اقتصاد سیاسی یا شعر و ادب و زبان و معماری و اندیشه و نماد و حتی تخیل. اینها به یک سو و مواد عینیت یافته دست ساز از سوی دیگر از جمله فراورده های فرهنگی انسانند. حال وقتی می گوئیم موسیقی و فرهنگ یا موسیقی در فرهنگ یاعنوان هایی شبیه آن، بدواً می بایست روشن شود که منظور از فرهنگ چیست و موسیقی را در رابطه با کدام یک از نمودها می نگریم. فرهنگ...
ادامه خواندن

ساختار تخیلی یک آرمانشهر (قسمت ششم و پایانی)


نتیجه: من تخیل می کنم؛ پس هستم! آنچه سعی بر آن بود تا در این نوشتار بدان پرداخته شود شیوه های تولید و تکوین علم و فناوری و سپس آمیختگی آن در قالب زیست و جهان زندگی افراد و از سوی دیگر درهم تنیدگی و پیوند با ساختارهای قدرت است. جایگاه و نقش تخیل در زمان شکل گیری تصورات، طرح ها و ایده ها بر کسی پوشیده نیست، بسیار دانشمندانی بوده اند که طرح های آنها در زمانی که هنوز محقق نشده بودند بسان تصاویری مطرح می شدند که ما اکنون در کتابها، داستان ها و فیلم های علمی-تخیلی شاهد آن هستیم و چه بسیار ایده هایی که از درون مایه همین ژانر علمی تخیلی اینک به واقعیت بدل شده اند و جزئی از زندگی روزانه همگی ما هستند. در این مقاله فرض اصلی بحث بر روی محور تخیل و اشکالی است که تخیل در مقاطع و موقعیت های گوناگون...
ادامه خواندن